Anne sütü

Anne sütü bebekler için besleyici, steril, bağışıklığı destekleyen ideal bir gıdadır. İçeriği çocuğun yaşına, fizyolojik durumuna göre değişir.

Bebek beslenmesinde; ilk 6 ay sadece anne sütü, 6.aydan sonra 2 yaşa kadar ise anne sütü ve ek gıdalar birlikte önerilmektedir.

Anne sütünün faydaları:

  • Alerjen değildir.
  • Organ ve sistemlerin büyümesinde etkili olan büyüme faktörlerini içinde barındırır.
  • Enfeksiyondan koruyan faktörler içerir.
  • Emzirmek; anne-bebek arasındaki bağlanmayı arttırır.
  • Tip 1 diyabet, bağırsak iltihabı, çölyak hastalığı, alerjik hastalıklar, ortakulak iltihabı, ağır gelişme geriliği oluşmasını önlemede önemli bir faktördür.
  • Sterildir.
  • Ekonomiktir.
  • Annede meme kanseri görülme oranlarını azaltır.
  • Doğal doğum kontrolünde destektir.
  • Anne sütündeki yağ miktarı emzirmenin sonuna doğru artar ve bebek doygunluğa erişir. Bu durum bebeğin aşırı beslenmesini önlediği gibi, yağ hücrelerinin büyüyerek sayıca artmasını da önler ve damarlardaki aterom plaklarının erken yaşlarda oluşması önlenir. Anne sütüyle beslenen bebeklerde obezite, koroner arter hastalık riski önlenebilir.
  • Anne sütüyle beslenen bebeklerde algılama, tanıma daha iyidir. Konuşma problemleri daha azdır. Zeka yaşları (IQ) daha yüksektir. Nörolojik yönden daha iyi gelişirler. Bu durum anne sütünde bulunan uzun zincirli yağ asitleri ve büyüme faktörleriyle bağlantılı bulunmuştur.
  • Anne sütüyle beslenen çocuklarda ağız ve çene yapısı daha iyidir, diş çürükleri daha azdır.

Anne sütünün içeriği

   Anne sütünün bileşimi; bebeğin doğum haftasına (kaçıncı gestasyonel haftada doğduğuna, prematüre olup olmadığına) anne tarafından sütün emzirildiği döneme, , zamana göre değişim gösterir. Ayrıca emzirmenin başında veya sonunda ayın annenin sütünün içeriğinin oranlarına bakıldığında bile farklılıklar vardır.

Proteinler: Anne sütünde pek çok protein alt grubu olduğu gösterilmiştir. Biyolojik değeri yüksek olan proteinler, inek sütüne göre fazladır. İnek sütünde olan alerjiye sebep olan kısım anne sütünde yoktur. Anne sütünün yapısı, yenidoğanın sindirim sistemi fonksiyonlarına daha uygundur.

Karbonhidratlar: Süt şekeri olan laktozun bir kısmını oluşturan galaktoz; yağlarla bileşik yapıp, bebeğin beyin dokusu gelişimini destekler. Bu faydasının yanısıra prebiyotik etki ile bebeğin bağırsaklarında zararlı olmayan mikroorganizmaların çoğalmasını sağlar. Böylece bebeklerde bağırsak enfeksiyonları daha az oranda görülür.

Yağlar: Anne sütünün sağladığı enerjinin yaklaşık yarısı yağlardan gelir. Bu yağlar, bebeğin beyin gelişimi için gerekli yağ asitlerini sağlar. Hücre zarı yapısında görev alır, sütteki bazı hormon ve vitaminlerde taşıyıcı olur.

 Doğumdan sonraki ilk günlerde olan sütte (kolostrum)  %2 gr yağ konsantrasyonu bulunur. 5-15 gün arası (geçiş dönemi sütü) %2.5-3 grama, 15. günden sonra salgılanan sütte %3.5-4.5 grama ulaşır ve sabit kalır.

Sabahları düşük olan yağ düzeyi, günün ilerleyen saatlerinde artar.

Emzirme döneminin sonunda da yağ oranı daha yükselip, doygunluk sağlar. Böylece doyan bebek memeyi bırakır ve şişmanlık riski olmaz. Beyin ve sinir sistemi gelişimi, gözde retina fonksiyonları için gerekli olan doymamış yağ asitleri, anne sütünde yüksek oranda bulunur.

Mineraller:  Anne sütünde sodyum (tuz), potasyum, kalsiyum ve kompleks bileşikler şeklinde diğer mineraller vardır. Anne sütündeki kalsiyum emilimi  %55 oran ile yüksektir. Halbuki inek sütünde emilim oranı ise %38 civarında kalmaktadır.

Anne sütünde demir düzeyi düşük olmasına rağmen emilim oranı yüksek ve biyolojik yararlılığı çok fazladır. Bu nedenle anne sütüyle beslenen bebeklerde ilk altı ayda demir eksikliği genelde olmaz. Anne sütündeki sodyumun düşük olması, henüz tam gelişmemiş böbrek fonksiyonlarına uyum sağlar.

Anne sütünde çinko da vardır ve ilk beş gün içindeki süt, çinko yönünden çok zengindir.

Vitaminler: K ve D vitaminleri dışında yağda ve suda eriyen vitaminlerin anne sütündeki miktarları süt çocuğu için yeterlidir.

Suda eriyen vitamin (C, B grubu vitaminler) düzeyleri, annenin yakın zamandaki beslenmesiyle ilgilidir. Yağda eriyen vitamin düzeyleri (A,D,E,K vitaminleri) hem annenin geçmişteki diyeti hem de son zamanlardaki diyet özelliklerini yansıtır. Vejetaryen annenin sütüyle beslenen çocuklarda B12 eksikliği ve buna bağlı kansızlık gelişebilir.

Anne sütüyle beslenen çocuklarda, bebek güneş ışınlarından yeterince faydalanamazsa raşitizm gelişebilir. Bu nedenle ilk yılda birinci haftadan itibaren günde 400 IU D vitamini verilmesi önerilir.

Anne sütündeki K vitamini yenidoğanın ihtiyacını karşılayamadığı için bebeklere doğumda 1 mg K vitamini bacaktan uygulanır. Daha sonraki dönemde anne sütü ve bağırsak bakterilerinin sentezlediği K vitamini ile K vitamini gereksinimi karşılanır.

Büyüme Faktörleri: Anne sütünde başta sindirim ve solunum sistemi olmak üzere birçok organ sisteminin büyümesi ve gelişmesini düzenleyen büyüme faktörleri vardır. Bu faktörlerin sütte en yüksek olduğu dönem ilk 5 gün, yani kolostrum dönemidir.

Büyümeyi destekleyen “epidermal büyüme faktörü” anne sütünde yüksek konsantrasyonda bulunur.

Sinir büyüme faktörü, sinir hücrelerinin canlılıklarını devam ettirmede esastır ve anne sütünde mevcuttur.

Anne sütünde ayrıca ‘insülin, insüline benzer büyüme faktörü, meme kaynaklı büyüme faktörü, kan yapımıyla ilgili bazı faktörler, interferon’ gibi koruyucu ve büyümeyi düzenleyen faktörler vardır.

Enzimler: Anne sütünde sindirime yardım eden pek çok enzim bulunur. Bu maddelerin bir kısmı bebekte sindirimi kolaylaştırırken bir kısmı hücresel düzeyde, mikropların vücutta etkisiz hale getirilmesi sırasında destek sağlar. Enzimler içinde en önemlisi lipazdır.

Lipaz, özellikle sindirim sistemi tam gelişmemiş prematüre bebeklerde, yağın sindirilmesinde ve emilmesinde önemli rol oynar. Anne sütündeki lipazın paraziter hastalıkları önleyici etkisi vardır.

Anne sütüyle beslenen çocuklarda enfeksiyonlara karşı belirgin bir koruma vardır. Bu da bebeğin antibiyotik kullanımını önemli derecede azaltır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir